Veraset Payı nedir?
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.495–501, kanuni mirasçıları zümre sistemiyle düzenler: birinci zümre altsoy (çocuklar ve onların altsoyu), ikinci zümre ana-baba ve onların altsoyu, üçüncü zümre büyük ana-babadır. Sağ kalan eş ise hangi zümre ile mirasçı olduğuna göre değişen oranda pay alır.
Kullanılan formül
Formülü göster
1. zümre (altsoy/çocuklar) ile birlikte sağ kalan eş: Eş = 1/4 Çocuklar = 3/4 (eşit pay) 2. zümre (ana-baba) ile birlikte sağ kalan eş: Eş = 1/2 Ana-baba = 1/2 (eşit pay) 3. zümre (büyük ana-baba) ile birlikte sağ kalan eş: Eş = 3/4 Büyük ana-baba = 1/4 Sadece sağ kalan eş (3 zümre tükenmişse): Eş = 1/1 Çocuk yoksa, ana-baba ölmüşse, büyük ana-baba ölmüşse: Tüm tereke devlete kalır (TMK m.501).
Sıkça sorulan sorular
- Vasiyetle yasal payımı tamamen kaybedebilir miyim?
- Hayır. TMK m.505 mahfuz hisse (saklı pay) düzenlemesi koyar: alt soyun yasal payının yarısı, ana-babanın yasal payının dörtte biri, eşin (alt soy varsa) yasal payının tamamı, (yoksa) yasal payının dörtte üçü saklı paydır. Vasiyet bu sınırı aşamaz; aşarsa tenkis davası ile geri alınır.
- Mirasçılardan biri reddi miras yaparsa ne olur?
- TMK m.611: reddeden mirasçının payı, miras açıldığı anda hayatta olmasaydı kim mirasçı olacaksa onlara geçer. Örneğin çocuk reddederse, kendi çocukları (ölenin torunları) onun yerine halefiyetle mirasçı olur. Reddi miras süresi miras açıldığını öğrenmeden itibaren 3 aydır.
- Mal rejimi tasfiyesi paylara dahil mi?
- Hayır. Sağ kalan eş, miras paylaşımından önce mal rejiminin tasfiyesini ister. 4721 s.k. edinilmiş mallara katılma rejimi (yasal rejim) gereği eşin katılma alacağı tereke dışında karşılanır; sonra kalan kısım mirasçılar arasında paylaşılır. Bu hesap yalnızca tereke üzerindeki yasal payları gösterir.
- Veraset ve İntikal Vergisi (VİV) bu hesaba dahil mi?
- Hayır. Bu hesap yalnızca özel hukuk paylarını verir. 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu kapsamında mirasçılar paylarına düşen tutar üzerinden artan oranlı VİV öder; bedel paya değil, intikal eden tutara göre ayrı hesaplanır.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m.495–501, 505, 611 — Yasal mirasçılık, saklı pay ve reddi miras.
- 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu — Mirasçıların ödeyeceği VİV oranları.
- Adalet Bakanlığı — Sulh Hukuk Mahkemesi — Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) talebi için yetkili merci.
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü — Miras intikalinin tapu siciline işlenmesi süreci.