Reel Getiri nedir?
Yüksek nominal getiri, enflasyon altında negatif reel getiri verebilir. Reel getiri, yatırımınızın gerçek satın alma gücü cinsinden büyüyüp büyümediğini gösterir.
Kullanılan formül
Formülü göster
Nominal getiri = ( Satış − Alış ) ÷ Alış Reel getiri (Fisher denklemi): 1 + reel = ( 1 + nominal ) ÷ ( 1 + enflasyon ) reel = ( 1 + nominal ) ÷ ( 1 + enflasyon ) − 1 Yaklaşık olarak (düşük oranlarda): reel ≈ nominal − enflasyon Bu yaklaşım yüksek enflasyon altında ciddi sapar; tam formülü kullanın.
Sıkça sorulan sorular
- Neden 'nominal − enflasyon' formülü yeterli değil?
- Düşük oranlarda (her ikisi de < %5) yaklaşık doğrudur. Enflasyon %50 ve nominal %60 ise yaklaşımla %10 reel getiri çıkar; gerçekte (1,60/1,50) − 1 = %6,67. Yüksek enflasyonda yaklaşım yatırımcıyı yanıltır.
- Hangi enflasyon endeksini kullanmalıyım — TÜFE mi Yİ-ÜFE mi?
- Bireysel yatırımcı için TÜFE, üretici için Yİ-ÜFE daha anlamlıdır. TÜİK ikisini de aylık yayımlar; tartışmalı dönemlerde ENAGrup gibi alternatif endeksler de incelenebilir, fakat yasal/resmî hesaplarda TÜFE esastır.
- Reel getiri her zaman vergiden sonra mı hesaplanmalı?
- Yatırımcı kararı için evet — vergi sonrası net nominali kullanın; çünkü stopaj ve vergi sonrası elinize geçen tutar üzerinden enflasyon karşılaştırması anlamlıdır.
- Negatif enflasyonda (deflasyon) formül çalışır mı?
- Evet, deflasyonda enflasyon < 0 değeri girilir ve reel getiri nominalden büyük çıkar. Sınırsız değildir: 1 + enflasyon = 0 olduğu noktada formül tanımsızdır (sıfıra bölme).
Kaynaklar
- Fisher, I. — The Theory of Interest (1930) — Reel ve nominal faiz arasındaki temel denklem.
- TÜİK — Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) Yayınları — Türkiye'deki resmi enflasyon endeksi.
- CFA Institute — Real vs. Nominal Returns — Yatırım analizinde reel getirinin standart kullanımı.