Kıble Yönü nedir?
Kıble, namaz kılarken yöneldiğimiz Kâbe'nin yönüdür. Düz harita üzerindeki düz bir çizgi gerçek yönü vermez; küre üzerindeki en kısa yol olan büyük çember (great-circle) hesabı kullanılır. Bu hesaplayıcı bulunduğunuz noktadan Mekke'deki Kâbe'ye (21,4225°K, 39,8262°D) yapılan büyük çember yönünü derece olarak verir.
Kullanılan formül
Formülü göster
Kâbe konumu: φ₂ = 21,4225°, λ₂ = 39,8262° Sizin konumunuz: φ₁ = enlem, λ₁ = boylam Δλ = λ₂ − λ₁ x = sin(Δλ) × cos(φ₂) y = cos(φ₁) × sin(φ₂) − sin(φ₁) × cos(φ₂) × cos(Δλ) Kıble açısı = ( atan2(x, y) derece olarak + 360 ) mod 360 Sonuç, gerçek (coğrafi) kuzeyden saat yönünde ölçülen açıdır; pusula yönü için manyetik sapma eklenmelidir.
Sıkça sorulan sorular
- Pusulamla aynı sayıyı görmüyorum, neden?
- Bu hesap gerçek (coğrafi) kuzeyi referans alır; pusulanız ise manyetik kuzeyi gösterir. İkisi arasındaki fark olan 'manyetik sapma' (declination) Türkiye'de yaklaşık 4-7° doğudur ve bölgeye göre değişir. Telefon pusulası genelde bu düzeltmeyi otomatik yapar.
- Düz haritada Kâbe yönüm güneydoğu görünüyor; hesap kuzeydoğu diyor — hangisi doğru?
- Yer küresi üzerinde en kısa yön olan büyük çember, Mercator gibi düz harita projeksiyonlarında eğri görünür. Türkiye'nin büyük bölümünden Kâbe'ye giden kıble açısı 130° – 165° arasında değişir; yani güney-güneydoğu yönündedir. Avrupa'dan ise daha doğuya, ABD doğu kıyısından ise kuzeydoğuya doğru bakılır.
- Konumumun enlem-boylamını nasıl bulurum?
- Telefonunuzda Google Maps veya Apple Haritalar açıp bulunduğunuz yere uzun basın; çıkan açılır pencerede ondalık koordinatlar görünür. İlk sayı enlem (kuzey-güney), ikincisi boylamdır.
- Hassasiyet ne kadar?
- Büyük çember formülü matematik olarak kesindir; pratik hata kaynakları girilen koordinatın doğruluğu ve manyetik sapma düzeltmesidir. Birkaç metrelik hassasiyet için ondalık koordinatları en az 4 basamak girmeniz yeterlidir.