Menopoz Tahmini nedir?
Menopoz yaşı kalıtsallığı yüksek bir özelliktir; ikiz çalışmalarında %30–85 genetik etki gösterilmiştir. Bu hesap, anne menopoz yaşını Türkiye ortalama menopoz yaşı (~49) ile yumuşatır ve sigara (−1,5 yıl) ile uzun süreli oral kontraseptif (+0,5 yıl) düzeltmelerini ekleyerek kaba bir aralık verir.
Kullanılan formül
Formülü göster
Merkezi tahmin = anne_menopoz_yaşı × 0,5 + 49 × 0,5 Sigara içiyorsa: −1,5 yıl Uzun süreli OKS: +0,5 yıl Tahmini aralık = merkezi tahmin ± 2 yıl
Sıkça sorulan sorular
- 40 yaşından önce menopoz normal mi?
- Hayır. 40 yaş altı menopoz 'prematür over yetmezliği' olarak adlandırılır ve %1 sıklıkta görülür. Otoimmün hastalık, kromozom anomalisi (Turner, Frajil X) veya kemoterapi öyküsü değerlendirilmelidir; jinekolog konsültasyonu gerekir.
- Babanın etkisi yok mu?
- Doğrudan eşleştirilebilir bir veri yoktur; anne ve teyzelerin menopoz yaşı en güçlü öngörücüdür. Babadan gelen kalıtsal etkiler ovulasyon yaşı/yumurtalık fonksiyonu için yeterince çalışılmamıştır.
- Bu tahmin kontrasepsiyon kararı için kullanılabilir mi?
- Hayır. Adet düzensizleşse bile son adet tarihinden 12 ay sonrasına kadar gebelik mümkündür; menopozun klinik tanısı geriye dönük konur. Doğum kontrolü kararı için yaşa ve adet öyküsüne göre jinekolog değerlendirmesi gerekir.
Kaynaklar
- Mishra GD et al., 2019 — InterLACE Pooled Analysis (Hum Reprod) — Anne menopoz yaşının kızdaki menopoz yaşına etkisini gösteren çok-ülkeli kohort.
- NAMS — The 2022 Hormone Therapy Position Statement — North American Menopause Society güncel rehberi.