Amortisman nedir?
Amortisman, sabit kıymetin değerinin faydalı ömrü boyunca giderleştirilmesidir. Türkiye'de Vergi Usul Kanunu'nun 313–321. maddeleri yöntemleri ve oran sınırlarını belirler.
Kullanılan formül
Formülü göster
Doğrusal (normal) yöntem: Yıllık amortisman = Değer ÷ Faydalı ömür Yıl sonu defter değeri = Değer − Birikmiş amortisman Azalan bakiyeler yöntemi: Oran = 2 ÷ Faydalı ömür (normal oranın iki katı) Yıllık amortisman = Yıl başı defter değeri × Oran Son yıl = Kalan defter değerinin tamamı Kıst amortisman: İlk yıl = Yıllık tutar × (12 − ay + 1) ÷ 12
Sıkça sorulan sorular
- Hangi yöntem hangi durumda tercih edilir?
- Doğrusal yöntem dönemler arası karşılaştırılabilirlik sağlar. Azalan bakiyeler ilk yıllarda daha yüksek gider yazdırarak vergi avantajı sağlar; teknolojik eskimesi hızlı kıymetlerde sıkça kullanılır.
- Kıst amortisman ne zaman uygulanır?
- Binek otomobillerde her zaman uygulanır (VUK Mük. md. 320). Diğer kıymetler için yıl içi alımlarda zorunlu değildir; mükellef seçer. Kıst tabanı, aktife alındığı aydan yıl sonuna kadar olan süreye göre belirlenir.
- Faydalı ömür Maliye Bakanlığı listelerinde mi belirli?
- Evet. Hazine ve Maliye Bakanlığı 339, 365, 389, 406 sayılı VUK Genel Tebliğleri'nde yüzlerce kıymet için ömür ve oran ilan eder. Bu hesaplayıcıya manuel girilen ömür, mükellefin kullandığı resmi orana göre seçilmelidir.
- Azalan bakiyelerden doğrusala geçilebilir mi?
- Geçilebilir, ama ters yön (doğrusaldan azalan) yasaktır. Geçişte kalan tutar kalan ömre eşit dilimlerle yazılır. Bu hesap her yıl seçili yönteme sadık kalır.
Kaynaklar
- Vergi Usul Kanunu md. 313–321 / Mük. 320 — Amortisman yöntemleri, kıst amortisman ve faydalı ömür düzenlemelerinin yasal dayanağı.